Prostat kanseri, prostat bezindeki glandüler epitel hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen malign (kötü huylu) bir tümördür.
Erkeklerde en sık görülen solid organ kanseri, ve akciğer kanserinden sonra ikinci en sık ölüm nedenidir.
- Görülme sıklığı: Yaşla birlikte artar
- Ortalama tanı yaşı: 65–70 yaş
- Genellikle yavaş seyirli, ama bazı tipleri agresif olabilir
| Faktör | Açıklama |
| 🧓 Yaş | En önemli risk faktörü (≥50 yaş) |
| 👨👨👦 Aile öyküsü | 1. derece akrabada varsa risk 2–3 kat artar |
| 🧬 Genetik | BRCA1, BRCA2, HOXB13 mutasyonları |
| 🌍 Irk | Siyah ırkta daha sık, Asyalılarda daha nadir |
| 🍗 Beslenme | Yüksek yağlı diyet, kırmızı et, düşük sebze tüketimi |
| 🚬 Sigara | Özellikle agresif formlarda artmış risk |
- Ağrısız makroskopik hematüri (en sık belirti)
- İdrarda yanma, sık idrara çıkma (irritatif semptomlar)
- İleri olgularda: suprapubik ağrı, idrar yapamama, kilo kaybı
⚠️ Tek bir hematüri bile “mesane kanseri var mı?” diye araştırılmalıdır
| Yöntem | Açıklama |
| İdrar sitolojisi | Dökülen kanser hücrelerini saptar (yüksek dereceli tümörlerde duyarlıdır) |
| İdrar tahlili | Kan ve enfeksiyon varlığı |
| Ultrasonografi (USG) | Mesanede kitle veya pıhtı ayrımı |
| BT veya MR ürografi | Üst üriner sistem değerlendirmesi, evreleme |
| Sistoskopi | Tanıda altın standart: mesane içi direkt gözlem ve biyopsi |
Histolojik Tipler
| Tip | Görülme Oranı | Özellik |
| Ürotelyal karsinom (Transizyonel hücreli) | %90 | En sık tip |
| Skuamöz hücreli karsinom | %5–7 | Kronik enfeksiyonla ilişkili |
| Adenokarsinom | %2 | Nadir, genellikle mesane kubbesinde |
| Evre | Açıklama |
| Ta | Yüzeyel, yalnızca mukozada (non-invaziv papillom) |
| T1 | Lamina propriaya invazyon |
| T2 | Kas tabakasına invazyon |
| T3 | Perivezikal yağ dokusuna yayılım |
| T4 | Komşu organ invazyonu (prostat, uterus, vajen vb.) |
| N1–3 | Lenf nodu tutulumu |
| M1 | Uzak metastaz |
Evre Ta–T1 → Non–Müsküler İnvaziv Mesane Kanseri (NMİMK)
Evre T2 ve üzeri → Müsküler İnvaziv Mesane Kanseri (MİMK)
Tedavi tümörün evresine, derecesine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
- Non–Müsküler İnvaziv Mesane Kanseri (Ta, T1, CIS)
- TUR-M (Transüretral Rezeksiyon – Mesane)
- Tanı ve tedavide ilk basamaktır.
- Endoskopla mesaneye girilerek tümör tamamen kazınır ve patolojiye gö
🔹 Amaç: Tanı + tedavi + evreleme
- İntravezikal Tedavi (TUR-M sonrası)
TUR sonrası, tümör nüksünü önlemek için ilaç mesane içine verilir.
| Ajan | Kullanım | Etki |
| Mitomisin C / Epirubisin | İlk 24 saatte tek doz | Erken nüksü azaltır |
| BCG (Bacillus Calmette–Guérin) | Yüksek riskli NMİMK | İmmünoterapi etkisiyle nüksü ve progresyonu azaltır |
🔁 BCG genelde haftada 1, 6 hafta boyunca verilir; gerekirse idame tedavisi uygulanır.
- Takip
- İlk 2 yıl 3 ayda bir sistoskopi
- Sonra 6 ayda bir
- Yüksek riskli olgularda daha sık
- Müsküler İnvaziv Mesane Kanseri (T2 ve üzeri)
- Radikal Sistektomi (Mesanenin Tamamen Alınması)
- Mesane, prostat (erkekte), uterus ve ön vajen duvarı (kadında) ile birlikte çıkarılır.
- Pelvik lenf nodu diseksiyonu yapılır.
İdrar Yolu Yeniden Yapımı (Diversiyon):
- Ortotopik neobladder: İnce barsaktan yeni mesane yapılır (idrar normal yoldan atılır).
- İleal konduit (Bricker): Barsak segmentiyle cilde stoma açılır.
- Kutanöz üreterostomi: Direkt üreter-cilt bağlantısı.
- Trimodal Tedavi (Mesane Koruyucu Yaklaşım)
- TUR-M + Radyoterapi + Kemoterapi kombinasyonu
- Uygun seçilmiş hastalarda mesanenin korunmasını sağlar.
- Sistemik Kemoterapi
- Kas invaziv veya metastatik olgularda
- En sık kullanılan rejim: Gemcitabin + Sisplatin (GC)
⚠️ Böbrek fonksiyonu kötü hastalarda Carboplatin tercih edilir.
- İmmünoterapi / Hedefe Yönelik Tedavi
- Metastatik veya nüks eden olgularda kullanılır.
- PD-1 / PD-L1 inhibitörleri:
- Pembrolizumab, Nivolumab, Atezolizumab
- FGFR inhibitörleri: (ö Erdafitinib) genetik mutasyon varsa
| Dönem | Kontrol Aralığı |
| İlk 2 yıl | 3 ayda bir sistoskopi + idrar sitolojisi |
| 2–5 yıl | 6 ayda bir |
| 5 yıldan sonra | Yılda bir |
| Gerekirse | BT veya MR ile üst sistem takibi |
🔹 Erken evrede tanı konan mesane kanseri, TUR ve intravezikal tedaviyle tamamen tedavi edilebilir.
🔹 Kas invaziv tümörlerde radikal cerrahi veya kombine tedavi gerekir.
🔹 Sigaranın bırakılması en önemli koruyucu etkendir.
🔹 Düzenli sistoskopik takip, nüksleri erken yakalamada hayat kurtarıcıdır.
➡ Mesane kanseri tekrarlayıcı mıdır?
Evet, tekrarlama potansiyeli yüksektir; bu yüzden sık kontrol önemlidir.
➡ Mesane alınırsa ne olur?
Yeni mesane yapımı (neobladder) veya idrar yönlendirmesi yapılabilir.