1️⃣ Tanım ve Genel Bilgi

Prostat kanseri, prostat bezindeki glandüler epitel hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen malign (kötü huylu) bir tümördür.
Erkeklerde en sık görülen solid organ kanseri, ve akciğer kanserinden sonra ikinci en sık ölüm nedenidir.

  • Görülme sıklığı: Yaşla birlikte artar
  • Ortalama tanı yaşı: 65–70 yaş
  • Genellikle yavaş seyirli, ama bazı tipleri agresif olabilir

2️⃣ Risk Faktörleri

Faktör Açıklama
🧓 Yaş En önemli risk faktörü (≥50 yaş)
👨‍👨‍👦 Aile öyküsü 1. derece akrabada varsa risk 2–3 kat artar
🧬 Genetik BRCA1, BRCA2, HOXB13 mutasyonları
🌍 Irk Siyah ırkta daha sık, Asyalılarda daha nadir
🍗 Beslenme Yüksek yağlı diyet, kırmızı et, düşük sebze tüketimi
🚬 Sigara Özellikle agresif formlarda artmış risk

3️⃣ Klinik Bulgular

Erken evrelerde genellikle belirti vermez.
İleri evrede:

  • İdrarda zayıf akım, sık idrara çıkma
  • İdrarda kan (hematüri, hematospermi)
  • Sırt / bel ağrısı (kemik metastazı)
  • Kilo kaybı, halsizlik

Çoğu vaka rutin PSA taramasında veya benign prostat hiperplazisi (BPH) araştırılırken tesadüfen saptanır.

4️⃣ Tanı Yöntemleri

  1. PSA (Prostat Spesifik Antijen) Testi
  • Normalde <4 ng/mL
  • 4–10 arası “gri zon”: ilave test gerekir
  • 10 ng/mL: malignite olasılığı yüksek
  • PSA artışı prostat kanseri dışında BPH, prostatit veya girişim sonrası da olabilir

🔎 PSA tek başına tanı koydurmaz, ama en önemli tarama aracıdır.

  1. Rektal Tuşe (DRE)
  • Sertlik, nodül, asimetri saptanabilir
  • Klinik muayenede şüphe varsa PSA düzeyi ne olursa olsun biyopsi yapılır
  1. Görüntüleme
Yöntem Kullanım
Transrektal Ultrason (TRUS) Biyopsi kılavuzu
Multiparametrik Prostat MR (mpMRI) Tümör lokalizasyonu ve risk değerlendirmesi
PSMA PET-CT Metastaz araştırması, ileri evre değerlendirme

 

 

  1. Biyopsi
  • Tanı kesin histopatolojik incelemeyle konur
  • TRUS eşliğinde 12 kadran biyopsi en sık yöntemdir
  • MR’da şüpheli alan varsa MR-füzyon biyopsi yapılır

🧬 5️⃣ Patoloji ve Sınıflandırma

Histolojik Tip:

  • %95 Adenokarsinom
  • Diğer tipler: Duktal, müsinöz, küçük hücreli (nadir)

Gleason Skoru (Histolojik Derece):

  • 1 (iyi diferansiye) – 5 (kötü diferansiye) arası derecelendirme
  • En sık iki derece toplanır: Toplam 2–10 arası skor
Skor Derece Anlam
≤6 Düşük dereceli Yavaş seyirli
7 Orta riskli Orta agresif
8–10 Yüksek dereceli Agresif, metastatik potansiyel yüksek

🩻 6️⃣ Evreleme (TNM Sistemi)

Evre Tanım
T1 Klinik olarak saptanmaz, biyopsi ile tanı
T2 Prostat içinde sınırlı
T3 Kapsül dışına veya seminal veziküle yayılım
T4 Komşu yapılara (mesane boynu, rektum) invazyon
N1 Bölgesel lenf nodu tutulumu
M1 Uzak metastaz (kemik, akciğer, karaciğer vb.)

 

 

5️⃣ Tedavi Yaklaşımları

Tedavi yaklaşımı cerrahi + adjuvan (kemoterapi / RT) şeklindedir ve tümörün tipine göre değişir.

1️⃣ Radikal İnguinal Orşiektomi

  • Tüm testisin kasık kesisiyle çıkarılmasıdır.
  • Tanı ve tedavide ilk basamaktır (skrotal kesi yapılmaz!).
  • Patolojik tanı bu örnekle konur.

✅ Cerrahiden önce tümör markerları mutlaka alınmalıdır.

2️⃣ Evreye ve Tümör Tipine Göre Tedavi

  1. Seminom
Evre Tedavi
Evre I Radikal orşiektomi + aktif izlem / adjuvan karboplatin kemoterapisi
Evre IIa–IIb Orşiektomi + radyoterapi (veya karboplatin-etoposid-cisplatin [BEP])
Evre IIc–III Çoklu metastaz varsa BEP kemoterapisi (3–4 kür)

 

 

Seminomlar radyoterapiye çok duyarlıdır ve prognozu mükemmeldir.

  1. Non-Seminomatöz Germ Hücreli Tümör (NSGHT)
Evre Tedavi
Evre I Orşiektomi + aktif izlem / adjuvan BEP (1–2 kür)
Evre II–III Orşiektomi + sistemik BEP kemoterapisi (3–4 kür)
Rezidüel kitle varsa Retroperitoneal Lenf Nodu Diseksiyonu (RPLND)

 

 

NSGHT’ler kemoterapiye çok duyarlıdır, ancak radyoterapiye dirençlidir.

3️⃣ Retroperitoneal Lenf Nodu Diseksiyonu (RPLND)

  • Özellikle kemoterapi sonrası rezidüel kitle varsa uygulanır.
  • Hem tanısal hem terapö

4️⃣ Takip ve İzlem

Süre Takip İçeriği
İlk 2 yıl 2–3 ayda bir muayene + marker + BT
3–5 yıl 6 ayda bir kontrol
5 yıldan sonra Yılda bir

 

 

Marker (AFP, β-hCG, LDH) ve radyolojik kontroller düzenli yapılmalıdır.

🎯 8️⃣ Prognoz

Tip 5 Yıllık Sağkalım
Seminom %95–98
NSGHT %90–95
Metastatik olgular %70–80

 

 

🌟 Testis kanseri, erken tanı konduğunda en iyi tedavi edilebilen solid organ kanseridir.

6️⃣ Özet

🔹 En sık genç erkeklerde görülür.
🔹 En önemli risk: inmemiş testis (kriptorşidizm)
🔹 Tanı: USG + tümör markerları (AFP, β-hCG, LDH)
🔹 Tedavi: Kasık kesisiyle testisin çıkarılması (radikal orşiektomi)
🔹 Ek tedavi: Tümör tipine göre kemoterapi (BEP) ± radyoterapi
🔹 İzlem: Uzun dönem marker + BT takibi

Sıkça Sorulan Sorular

➡ Prostat kanseri cinsel fonksiyonu etkiler mi?

Sinir koruyucu cerrahiyle bu risk minimuma indirilir.

➡ Her PSA yüksekliği kanser midir?

Hayır; prostat büyümesi veya enfeksiyon da PSA’yı artırabilir.